Uitleg
Sommenfamilies: keer en delen
Drie getallen die bij elkaar horen, maken samen vier sommen. Wie de familie leert in plaats van de losse som, halveert de keersommen en krijgt de deelsommen bijna gratis. Hier leest u wat sommenfamilies zijn en hoe u ze oefent.
Wat is een sommenfamilie?
Neem drie getallen die met keer bij elkaar passen: 6, 8 en 48. Ze maken samen vier sommen:
- 6 × 8=48
- 8 × 6=48
- 48 ÷ 6=8
- 48 ÷ 8=6
Dat is de familie van 6, 8 en 48. De twee kleinere getallen zijn de factoren, het grote getal is het product. Elke keersom in de tafels heeft zo'n familie, dus de 78 verschillende sommen op de kaart van 1 tot 12 brengen alle deelsommen tot en met 144 ÷ 12 mee.
Waarom het werkt: de rechthoek
Teken 6 rijen van 8 stippen. Tel ze: 48. Draai het papier nu een kwartslag: het zijn 8 rijen van 6, en nog steeds 48. Daarom is 6 × 8 = 8 × 6: de omdraairegel.
Delen is dezelfde rechthoek met een andere vraag. “48 stippen in 6 gelijke rijen: hoeveel in elke rij?” is 48 ÷ 6 = 8. “48 stippen in rijen van 8: hoeveel rijen?” is 48 ÷ 8 = 6. Geen nieuwe sommen, alleen hetzelfde plaatje anders gelezen.
Die twee vragen zijn de twee betekenissen van delen, en het is goed om ze allebei tegen te komen: verdelen (48 snoepjes verdeeld over 6 vrienden, hoeveel krijgt ieder?) en opdelen (48 snoepjes in zakjes van 8, hoeveel zakjes?). Allebei hebben ze het antwoord dat de familie geeft.
Eén som geleerd, vier sommen gekend
Leren in families betaalt zich drie keer terug:
- De omdraairegel halveert het werk. Wie 7 × 4 kent, kent ook 4 × 7, dus de tafel van 7 is grotendeels klaar voordat hij aan de beurt is.
- Delen komt gratis. Wie weet dat 9 × 6 = 54, hoeft 54 ÷ 9 nooit apart te leren; het is dezelfde som achterstevoren.
- Ontbrekende getallen zijn niet eng meer. 7 × ? = 56 is gewoon de familie van 7, 8 en 56 met één hoek verstopt.
Bijzondere families
Kwadraten: een familie van twee
Als de twee factoren gelijk zijn, zoals bij 7 × 7 = 49, geeft omdraaien dezelfde som. De familie heeft maar twee leden: 7 × 7 = 49 en 49 ÷ 7 = 7. Daarom zijn kwadraten het waard om apart te kennen, en ze zijn goede ankers voor de sommen eromheen.
Families met 1
1 × 9 = 9, 9 × 1 = 9, 9 ÷ 1 = 9 en 9 ÷ 9 = 1. Een familie die iets laat zien wat voor elk getal geldt: gedeeld door zichzelf geeft 1, en gedeeld door 1 verandert er niets.
Nul is anders
5 × 0 = 0 en 0 × 5 = 0, en 0 ÷ 5 = 0: niets verdeeld over vijf is voor ieder niets. Maar 0 ÷ 0 en 5 ÷ 0 zijn helemaal geen sommen. Delen door nul heeft geen antwoord, dus families met nul zijn maar een halve familie. Goed om één keer over te praten en het daarna te laten rusten.
Zo oefent u sommenfamilies
Rekendriehoeken
Knip driehoeken uit papier en schrijf het product in de bovenste hoek en de twee factoren in de onderste hoeken: 48 bovenaan, 6 en 8 eronder. Dek om te oefenen één hoek af met een duim. Dek de 48 af en het is een keersom; dek de 6 of de 8 af en het is een deelsom. Eén kaartje, de hele familie.
Schrijf de hele familie op
Geef de drie getallen en vraag om alle vier de sommen. Het kost een minuut, en het maakt de omdraairegel en het verband met delen duidelijk. De tafelpagina's laten elk een paar families van hun tafel zien, met de volledige lijst deelsommen eronder.
Ontbrekende getallen
Vragen als 6 × ? = 42 en ? ÷ 7 = 8 zijn sommenfamilies met een verstopte hoek. Ze zijn een mooie tussenstap tussen keer en delen. De werkbladmaker maakt er hele werkbladen van, met antwoorden, en ook de spellen Ontbrekend getal en Schatkist in de MathPip-app zijn erop gebouwd.
Verhaalsommen twee kanten op
“5 zakjes met elk 6 appels: hoeveel appels?” is keer. “30 appels in zakjes van 6: hoeveel zakjes?” is dezelfde familie andersom. Bij één familie een paar verhaaltjes verzinnen is een mooie manier om te zien of het idee is overgekomen.
De woorden, als u ze nodig hebt
| Woord | Betekenis | In 48 ÷ 6 = 8 |
|---|---|---|
| Factor | Een getal dat vermenigvuldigd wordt | 6 en 8 (in 6 × 8) |
| Product | De uitkomst van een keersom | 48 |
| Deeltal | Het getal dat gedeeld wordt | 48 |
| Deler | Het getal waardoor gedeeld wordt | 6 |
| Quotiënt | De uitkomst van een deelsom | 8 |
Niemand heeft deze woorden nodig om de sommen te leren, maar ze helpen bij het lezen van werkbladen en lessen. Lees verder: het beste trucje voor elke tafel, of tafels leren, stap voor stap.
Neem Pip mee naar huis
37 spellen en quizzen die de tafels aanleren, één tafel tegelijk, op iPhone en iPad. Gratis te proberen. Geen reclame, niets verzameld, werkt offline.