Uitleg
Tafels leren
Tafels leren draait minder om slim zijn en meer om drie gewone dingen: een vriendelijke volgorde, op de meeste dagen een beetje oefenen, en lastige sommen die terugkomen tot ze blijven hangen. Hier is een plan dat werkt, stap voor stap.
1. Eerst begrijpen, dan onthouden
Een tafel is tellen in groepjes. 3 × 4 betekent drie groepjes van vier, of drie rijen van vier stippen: samen twaalf stippen. Voordat er iets uit het hoofd geleerd wordt, helpt het om een paar sommen te bouwen met echte dingen: knopen in rijen, munten in stapeltjes, stippen op papier. Wie heeft gezien dat 3 × 4 een rechthoek van twaalf is, kan het altijd opnieuw uitrekenen, en een antwoord dat je kunt uitrekenen, is veel makkelijker te onthouden.
Hetzelfde plaatje laat het handigste idee van de hele tafelkaart zien: draai de rechthoek op zijn kant en 3 rijen van 4 worden 4 rijen van 3. Dezelfde twaalf stippen. Dus 3 × 4 = 4 × 3, en elke geleerde som is eigenlijk twee sommen.
2. Een vriendelijke volgorde
Van 1 tot 12 op volgorde gaan is de langzame weg, want de moeilijke tafels (6, 7 en 8) komen dan vóór de makkelijke (10, 11). Een betere volgorde begint met de tafels met de duidelijkste patronen en laat elke nieuwe tafel steunen op de tafels ervoor.
| Volgorde | Tafels | Waarom dan |
|---|---|---|
| Eerst | ×1, ×2, ×10, ×5 | De duidelijkste patronen: blijft gelijk, verdubbelen, een nul erachter, eindigt op 5 of 0. |
| Daarna | ×3, ×4 | De drie heeft een ritme; de vier is de twee, verdubbeld. |
| Dan | ×11, ×9 | Dubbele cijfers; het vingertrucje en “tien keer, min één keer”. |
| Vervolgens | ×6, ×8, ×12 | Vijf keer plus één groepje; drie keer verdubbelen; tien keer plus twee keer. |
| Als laatste | ×7 | Op dat moment is elke som met 7, behalve 7 × 7, al bekend uit een andere tafel. |
Na ×1, ×2, ×5 en ×10 blijven er van de 78 verschillende sommen op de kaart van 1 tot 12 nog maar 36 over om te leren. Dat is de moeite waard om hardop te zeggen tegen iemand die denkt dat het er 144 zijn.
3. Eén tafel tegelijk
Werk aan één tafel tot hij gekend wordt, en ga dan verder. Binnen een tafel loopt een goede route van makkelijk naar moeilijk:
- Tel met sprongen, hardop: 6, 12, 18, 24 … Tellen mag zo lang als het nodig is.
- Lees de tafel hardop voor, van boven naar beneden, en daarna nog een keer zonder te kijken.
- Vul hem in, op volgorde, op papier of in een spel.
- Door elkaar: dezelfde sommen, gehusseld, zodat het antwoord niet uit het vorige kan komen.
- Meng hem met de tafels die al gekend worden, zodat oude sommen vers blijven terwijl de nieuwe tafel inslijt.
Pas als een tafel ook door elkaar gekend wordt, is de volgende aan de beurt. De tafelpagina's zetten elke tafel zo neer, met een spelletje en een werkblad om te printen.
4. Weinig en vaak
Tien minuten per dag, op de meeste dagen van de week, doet veel meer dan één uur per week. Het geheugen groeit door een som opnieuw tegen te komen net als hij begint te vervagen: morgen, dan over een paar dagen, dan volgende week. Een lange sessie op één dag herhaalt vooral wat al vers was.
Houd de sessies dus kort en stop als het nog leuk is. Een paar snelle spelletjes voor school, een geprinte tafelkaart bij de ontbijttafel, een paar sommen hardop op weg naar huis: het telt allemaal mee.
5. Een gemiste som komt snel terug
Een fout antwoord is het nuttigste moment van het oefenen, want het laat precies zien welke som nog aandacht nodig heeft. Geef niet alleen het antwoord om dan verder te gaan: vraag die som opnieuw na een of twee andere vragen, dan aan het eind van de sessie, dan de volgende dag. Elke keer dat hij goed terugkomt, kan hij wat langer wachten tot het volgende bezoek.
Houd op papier een kort “lastige lijstje” bij met de sommen die steeds wegglippen, en begin elke sessie daarmee. In de MathPip-app doen de spellen dit vanzelf: een gemiste som komt snel terug, tot hij zonder hulp goed gaat.
6. Ken de families
Elke keersom hoort bij een familie van vier: 6 × 8 = 48, 8 × 6 = 48, 48 ÷ 6 = 8 en 48 ÷ 8 = 6. Wie de familie leert in plaats van de losse som, hoeft maar de helft van de keersommen te leren en krijgt de deelsommen bijna gratis. De uitleg over sommenfamilies laat zien hoe u ze oefent.
7. Wanneer wordt een som echt gekend?
Een som wordt gekend als het antwoord binnen ongeveer drie seconden komt, zonder tellen, hoe de vraag ook gesteld wordt. Tot die tijd: geen tijdslimiet. Een klok op een som die nog nieuw is, maakt van oefenen zorgen, en zorgen maken het antwoord moeilijker te vinden. Snelheid komt vanzelf zodra de sommen vastzitten. Dan, en pas dan, is een spel tegen de klok een goede manier om ze snel te maken.
8. Houd het vriendelijk
Niemand leert goed terwijl hij zich dom voelt. Zie een fout antwoord als informatie, niet als mislukking; prijs de inzet en de aanpak (“je gebruikte de tafel van 5, mooi”) meer dan de snelheid; en benoem vooruitgang hardop. Een tafelkaart waarop gekende sommen ingekleurd worden, een sticker voor een afgeronde tafel, een spel waarin Pip met elk goed antwoord een beetje groeit: kleine, zichtbare successen zorgen dat iemand graag terugkomt.
Een week met één tafel
Dag 1: bouw hem met voorwerpen, tel met sprongen, lees hem hardop. Dag 2: vul hem in op volgorde, speel daarna een kort spelletje. Dag 3: door elkaar, plus de trucjes voor die tafel. Dag 4: gemengd met de tafels ervoor; begin het lastige lijstje. Dag 5: een geprint werkblad, dan opnieuw het lastige lijstje. Volgende week: dezelfde tafel gemengd met de rest, en een nieuwe tafel begint.
Verder
Begin met de tafelkaart, print een tafel of een werkblad, lees het beste trucje voor elke tafel of speel een rondje spelletjes met Pip.
Neem Pip mee naar huis
37 spellen en quizzen die de tafels aanleren, één tafel tegelijk, op iPhone en iPad. Gratis te proberen. Geen reclame, niets verzameld, werkt offline.