Poradnik

Sposoby na tabliczkę mnożenia

Dobry sposób zamienia działanie, którego się nie zna, w takie, które da się wyliczyć ze znanego. Oto najlepszy sposób na każdą tabliczkę od 1 do 12, kilka takich, które działają wszędzie, i słowo o tym, kiedy sposoby odłożyć.

Sposoby, które działają przy każdej tabliczce

Odwróć działanie

3 × 8 to to samo co 8 × 3. Gdy działanie wygląda na trudne, warto spróbować odwrotnie: 9 × 4 może być łatwiej zobaczyć jako 4 × 9 (podwój, podwój: 18, 36) albo na odwrót (sposób na palcach). Ta jedna myśl zmniejsza tabelę o połowę.

Wyjdź od znanego działania

Dziesięć razy cokolwiek to łatwizna, więc od tego warto wyjść: 9 × 7 to o jedną siódemkę mniej niż 10 × 7, czyli 70 − 7 = 63. 11 × 7 to o jedną siódemkę więcej: 77. Tak samo 6 × 7 to o jedną siódemkę więcej niż 5 × 7: 35 + 7 = 42.

Rozłóż na łatwe części

7 × 8 można rozłożyć na 7 × 5 i 7 × 3, czyli 35 i 21, razem 56. Każde działanie da się rozłożyć na dwa łatwiejsze, które razem je dają. Na tym opiera się większość sposobów poniżej.

Oprzyj się na kwadratach

Liczby kwadratowe (2 × 2, 3 × 3 … 12 × 12) często zapamiętuje się najwcześniej i są dobrymi kotwicami: 7 × 7 = 49, więc 7 × 8 to jeszcze jedna siódemka, 56; 8 × 8 = 64, więc 8 × 9 to jeszcze jedna ósemka, 72.

Najlepszy sposób na każdą tabliczkę

TabliczkaSposóbPrzykład
×1Liczba zostaje taka sama.1 × 9 = 9
×2Podwój.2 × 8 = 8 + 8 = 16
×3Podwój i dodaj jeszcze raz. Cyfry zawsze dają razem 3, 6 albo 9.3 × 7 = 14 + 7 = 21
×4Podwój i jeszcze raz podwój.4 × 7: 14, 28
×5Połowa z dziesięciu razy. Wynik kończy się na 5 albo 0.5 × 8 = 80 ÷ 2 = 40
×6Pięć razy i jeszcze raz. Przy liczbie parzystej wynik kończy się tą liczbą.6 × 8 = 40 + 8 = 48
×7Pięć siódemek i dwie siódemki. A 56 = 7 × 8: pięć, sześć, siedem, osiem.7 × 6 = 30 + 12 = 42
×8Trzy razy podwój.8 × 6: 12, 24, 48
×9Dziesięć razy, odjąć raz. Albo sposób na palcach. Cyfry dają razem 9.9 × 7 = 70 − 7 = 63
×10Cyfry przesuwają się o jedno miejsce w lewo; 0 zajmuje miejsce jedności.10 × 7 = 70
×11Do 9 powiedz cyfrę dwa razy. Powyżej: rozdziel i dodaj.11 × 12 = 1 (1+2) 2 = 132
×12Dziesięć razy plus dwa razy.12 × 7 = 70 + 14 = 84

Sposób na palcach przy dziewiątkach

Obie dłonie w górę, wnętrzem do siebie, palce rozłożone. Palce numeruje się od 1 do 10 od lewej. Żeby znaleźć 9 × 6, zgina się palec numer 6. Na lewo od niego jest 5 palców, a na prawo 4: 54. Przy 9 × 3 zgina się palec 3: 2 po lewej, 7 po prawej, 27. Działa przy każdym działaniu od 9 × 1 do 9 × 10 i jest to sposób, który większość uczących się pamięta latami, bo wynik pokazują ich własne ręce.

Działa, bo 9 × 6 to 10 × 6 minus 6: sześćdziesiąt, odjąć sześć. Palce po lewej liczą dziesiątki (o jeden mniej niż 6), a palce po prawej dopełniają jedności do 9.

Siódemki: na czym się oprzeć

Mnożenie przez 7 większość uczących się uważa za najtrudniejsze. Nie ma sposobu z podwajaniem, a wyniki nie układają się we wzór, który łatwo usłyszeć. Sposób polega na tym, by potrzebować go jak najmniej:

  • 7 × 1, 7 × 2, 7 × 5 i 7 × 10 pochodzą prosto z łatwych tabliczek.
  • Resztę można odwrócić: 7 × 3 to 3 × 7, 7 × 4 to 4 × 7, 7 × 6 to 6 × 7, 7 × 9 to 9 × 7 (palce!), 7 × 11 to 77, 7 × 12 to 12 × 7.
  • Zostaje 7 × 7 = 49 i 7 × 8 = 56. 49 warto zapamiętać jako kwadrat, a 56 jako pięć, sześć, siedem, osiem.

Mnożenie przez 7, poznane na końcu, nie ma w sobie prawie nic nowego. Więcej na stronie tabliczka mnożenia przez 7.

Podwajanie i dzielenie na pół

Gdy jedna z liczb w działaniu jest parzysta, można ją podzielić na pół, a drugą podwoić, i wynik się nie zmieni: 4 × 16 to to samo co 8 × 8, czyli 64. 6 × 14 to 12 × 7, czyli 84. To wygodne wejście w większe działania i ładne odkrycie z kropkami na kartce: przeciąć prostokąt na pół i ułożyć połówki jedna nad drugą.

Kiedy odłożyć sposoby

Sposoby są mostem, a nie miejscem do zamieszkania. Kto za każdym razem liczy 7 × 8 jako 35 + 21, wciąż jest kilka sekund od wyniku, a te sekundy sumują się przy dzieleniu pisemnym, ułamkach i wszystkim, co później wymaga tabliczki. Celem jest, by wynik po prostu przychodził.

Dlatego warto użyć sposobu, by dojść do wyniku, a potem powiedzieć całe działanie: „siedem razy osiem to pięćdziesiąt sześć”. Sposób za każdym razem się skraca, aż pewnego dnia przestaje być potrzebny. Ćwiczenie, które przywołuje każde działanie raz za razem, jak gry na tej stronie i w aplikacji MathPip, zamienia wyliczony wynik w znany. Poradnik o nauce tabliczki mnożenia pokazuje, jak takie ćwiczenia zaplanować.

Ikona aplikacji MathPip: Pip, puszysty turkusowy ptaszek, na żółtym tle

Zabierz Pipa do domu

37 gier i quizów, które uczą tabliczki mnożenia krok po kroku, na iPhonie i iPadzie. Można wypróbować za darmo. Bez reklam, bez zbierania danych, działa offline.