Poradnik
Jak nauczyć się tabliczki mnożenia
Nauka tabliczki mnożenia to mniej kwestia zdolności, a bardziej trzech prostych rzeczy: przyjaznej kolejności, odrobiny ćwiczeń przez większość dni i powracania trudnych działań, aż zostaną w pamięci. Oto plan, który działa, krok po kroku.
1. Najpierw zrozumieć, potem zapamiętać
Tabliczka mnożenia to liczenie grupami. 3 × 4 znaczy trzy grupy po cztery albo trzy rzędy po cztery kropki: razem dwanaście kropek. Zanim zacznie się uczyć na pamięć, warto ułożyć kilka działań z prawdziwych rzeczy: guzików w rzędach, monet w stosikach, kropek na kartce. Kto zobaczył, że 3 × 4 to prostokąt z dwunastu kropek, zawsze może to policzyć znowu, a wynik, który da się wyliczyć, dużo łatwiej zapamiętać.
Ten sam obrazek pokazuje najprzydatniejszą myśl całej tabliczki: po obróceniu prostokąta na bok 3 rzędy po 4 stają się 4 rzędami po 3. Te same dwanaście kropek. Zatem 3 × 4 = 4 × 3, a każde opanowane działanie to tak naprawdę dwa.
2. Uczyć się w przyjaznej kolejności
Nauka od 1 do 12 po kolei to wolna droga, bo trudne tabliczki (6, 7 i 8) przychodzą przed łatwymi (10, 11). Lepsza kolejność zaczyna się od tabliczek z najwyraźniejszymi wzorami, a każda nowa opiera się na poprzednich.
| Kolejność | Tabliczki | Dlaczego wtedy |
|---|---|---|
| Najpierw | ×1, ×2, ×10, ×5 | Najwyraźniejsze wzory: bez zmian, podwajanie, zero na końcu, końcówka 5 albo 0. |
| Potem | ×3, ×4 | Trójki mają rytm; czwórki to podwojone dwójki. |
| Następnie | ×11, ×9 | Powtarzające się cyfry; sposób na palcach i „dziesięć razy, odjąć raz”. |
| Dalej | ×6, ×8, ×12 | Pięć grup i jeszcze jedna; trzy razy podwoić; dziesięć plus dwa. |
| Na końcu | ×7 | Do tego czasu każda siódemka oprócz 7 × 7 jest już znana z innej tabliczki. |
Po ×1, ×2, ×5 i ×10 z 78 różnych działań tabeli od 1 do 12 do nauki zostaje tylko 36. Warto to powiedzieć na głos komuś, kto myśli, że ma ich przed sobą 144.
3. Jedna tabliczka naraz
Ćwiczyć jedną tabliczkę, aż będzie opanowana, i dopiero wtedy iść dalej. W obrębie tabliczki dobra droga prowadzi od łatwego do trudnego:
- Liczyć co kilka, na głos: 6, 12, 18, 24 … Można liczyć tak długo, jak to potrzebne.
- Przeczytać tabliczkę na głos, od góry do dołu, a potem jeszcze raz, bez patrzenia.
- Uzupełnić ją po kolei, na kartce albo w grze.
- Wymieszać ją: te same działania w innej kolejności, żeby wynik nie wynikał z poprzedniego.
- Połączyć ją z tabliczkami już znanymi, żeby stare działania pozostały świeże, gdy nowe się utrwala.
Dopiero gdy tabliczka jest znana w dowolnej kolejności, przychodzi czas na następną. Na stronach tabliczki mnożenia każda tabliczka jest rozpisana w ten sposób, z grą i kartą do druku.
4. Mało, a często
Dziesięć minut dziennie przez większość dni tygodnia daje dużo więcej niż godzina raz w tygodniu. Pamięć buduje się przez ponowne spotkanie z działaniem akurat wtedy, gdy zaczyna się zacierać: jutro, potem za kilka dni, potem za tydzień. Długa sesja jednego dnia głównie powtarza to, co i tak jest świeże.
Dlatego sesje warto robić krótkie i kończyć, póki jest jeszcze fajnie. Kilka szybkich gier przed szkołą, wydrukowana tabela przy stole w czasie śniadania, kilka działań rzuconych w drodze do domu: wszystko się liczy.
5. Błąd wraca szybko
Błędna odpowiedź to najcenniejszy moment ćwiczenia, bo pokazuje dokładnie, które działanie wymaga pracy. Nie wystarczy podać wynik i iść dalej: o to działanie warto zapytać znowu po jednym czy dwóch innych pytaniach, potem jeszcze raz pod koniec sesji, potem następnego dnia. Za każdym razem, gdy wraca z dobrą odpowiedzią, może poczekać trochę dłużej na kolejne spotkanie.
Na papierze dobrze sprawdza się krótka „lista trudnych” z działaniami, które wciąż się wymykają; od niej zaczyna się każdą sesję. W aplikacji MathPip gry robią to same: działanie z błędem wkrótce wraca, aż wyjdzie dobrze bez pomocy.
6. Znać rodziny działań
Każde działanie mnożenia należy do rodziny czterech działań: 6 × 8 = 48, 8 × 6 = 48, 48 ÷ 6 = 8 i 48 ÷ 8 = 6. Nauka całej rodziny zamiast pojedynczego działania zmniejsza o połowę liczbę mnożeń do zapamiętania, a dzielenie przychodzi prawie za darmo. Poradnik o rodzinach działań wyjaśnia, jak je ćwiczyć.
7. Kiedy działanie jest naprawdę opanowane?
Działanie jest opanowane, gdy wynik przychodzi w około trzy sekundy, bez liczenia, bez względu na to, w jakiej kolejności padnie pytanie. Do tego czasu lepiej trzymać zegar z daleka: pośpiech przy działaniu, które jest jeszcze nowe, zamienia ćwiczenie w stres, a stres utrudnia znalezienie wyniku. Szybkość przychodzi sama, gdy działania są pewne. Wtedy, i dopiero wtedy, gra na czas jest dobrym sposobem, by je przyspieszyć.
8. Przyjazna atmosfera
Nikt nie uczy się dobrze, czując się głupio. Błędna odpowiedź to informacja, a nie porażka; chwalić warto wysiłek i sposób („piątki się przydały, świetnie”) bardziej niż szybkość, a postępy zauważać na głos. Tabela, w której opanowane działania są kolorowane, naklejka za skończoną tabliczkę, gra, w której Pip rośnie przy każdej dobrej odpowiedzi: małe, widoczne sukcesy sprawiają, że chce się wracać.
Tydzień z jedną tabliczką
Dzień 1: ułożyć ją z przedmiotów, liczyć co kilka, przeczytać na głos. Dzień 2: uzupełnić po kolei, potem krótka gra. Dzień 3: wymieszane działania i sposoby na tę tabliczkę. Dzień 4: razem z poprzednimi tabliczkami; początek listy trudnych. Dzień 5: wydrukowana karta, potem znowu lista trudnych. W następnym tygodniu: ta sama tabliczka wmieszana w inne i początek nowej.
Co dalej
Na początek tabela mnożenia, do druku karta albo karta pracy, do przeczytania najlepszy sposób na każdą tabliczkę, a do zabawy runda gier z Pipem.
Zabierz Pipa do domu
37 gier i quizów, które uczą tabliczki mnożenia krok po kroku, na iPhonie i iPadzie. Można wypróbować za darmo. Bez reklam, bez zbierania danych, działa offline.